سیمای منابع طبیعی استان تهران

سیمای منابع طبیعی و آبخیزداری استان تهران

ž             

ž            منابع طبيعي بستر حيات و توسعه پايدار

ž             

ž            نقش طبيعت و منابع طبيعي در حيات اقتصادي و اجتماعي انسانها و اهميت ويژه آن در رابطه با كشاورزي و محيط زيست امري غيرقابل انكار است . منابع طبيعي تجديدشونده (آب ، خاك ، جنگل ، مرتع ) نقش مهم و حياتي در زندگي موجودات زنده جانوري و انسان دارا مي باشند و بي ترديد بدون وجود  اين نعمات خدادادي انسان نمي تواند به حيات خود ادامه دهد .

ž             نكته اي كه بايد به آن اشاره شود اين است كه برخوردهاي غيراصولي و بي توجهي هاي اعمال شده در زمينه  جنگل ، مرتع ، حفاظت خاك و آبخيزها در گذشته  كه ريشه در ساليان دراز دارد امروزه آنچنان وضعيتي را بوجود آورده است كه كمترين تعلل در آن جايز نبوده و ادامه روند تخريب اين منابع حياتي و خدادادي ، با در نظر گرفتن رشد جمعيت و نياز روزافزون به توليدات كشاورزي و دامي فاجعه اي در پي دارد كه كمترين آثار آن،  بروز گرسنگي درحال و عدم استقلال كشور درآينده مي تواند باشد .

ž             لازم به ذكر است حضرت امام خميني (ره ) درخصوص اهميت منابع طبيعي تجديدشونده فرموده اند كه منابع طبيعي تجديدشونده يكي از سرمايه هاي حياتي مملكت به شمار مي رود لذا قوام ، دوام و رشد ملتها در طول تاريخ هميشه بستگي به ثروت ملي و خدادادي داشته و دارد كه عظيم ترين اين نعمات الهي آبهاي فراوان ، خاكهاي حاصلخيز و به تبع آن جنگلها سرسبز و اراضي بارور بوده كه منشأ و مبدأ آباداني ، خودكفائي و استقلال كشورها  مي باشد .

ž             

v   اهميت منابع طبیعی

ü        حفظ منابع پایه (آب وخاک)                  

ü        تلطیف آب و هوا وکاهش آلودگيها

ü        حفظ ذخائر ژنتيک گياهی و جانوری

ü        اکوتوريسم، طبیعت گردی و گذران اوقات فراغت

ü        ارزش توليدی منابع (چوب، علوفه، محصولات فرعی ،گیاهان دارویی و صنعتی ، تولید اکسیژن و ترسیب کربن و ...)

ž           

ž            مقام معظم رهبری ( مدظله العالی) :

ž            حفظ منابع طبيعي يك مسئله تجملاتي نيست، يك مسئله درجه دو نيست ، بلكه يك مسئله حياتي است و از اولويت‌هاي توسعه پايدار است . توسعه يافتگي پايدار هر كشوري به توسعه يافتن منابع در اختيار است كه يكي از منابع مهم در اختيار ما ، جنگل‌ها و مراتع است .

ž            وضعيت منابع طبيعي وآبخیزداری استان

ž            مساحت سیاسی استان : 1368800 هکتار

ž            نسبت سطح منابع طبیعی به مساحت کل: 80 درصد

ž            نسبت سطح استان به مساحت کشور: کمتراز1 درصد

·       جنگل های استان :

مساحت جنگلهای استان 59300    هکتار         4.3درصد مساحت استان

بیشترین تمرکز جنگلهای طبیعی و دست کاشت در شهرستانهای تهران ، شمیران و فیروزکوه می باشد.

جنگل طبیعی ( هکتار)

جنگل دست کاشت( هکتار)

جنگلکاری مشارکتی( هکتار)

جمع جنگل( هکتار)

14974

13976

30350

59300

سهم متوسط سرانه جنگل در استان               42 متر مربع (یک چهلم سرانه کشور و یک دویستم سرانه جهانی)

          جنگلهای طبیعی استان (همراه با بیشه زار و درختچه زار) عموماً در ارتفاعات و مناطق کوهستانی استان واقع می‌باشند. گونه‌های غالب درختی و درختچه‌ای در اراضی جنگلی شامل گونه‌های ارزشمند ارس، بادام، بنه وگونه‌های همراه شامل شیرخشت، توس، داغداغان و... میباشد که جملگی بلحاظ ارزش ذخیره گاهی تحت حفاظت بوده و به لحاظ اهمیت در برخی نواحی نظیر رویشگاه ارس امین‌آباد فیروزکوه و رویشگاه بادام ازگی، نارون زایگان و... در حوزه منابع‌طبیعی شهرستان تهران بعنوان ذخیره‌گاه جنگلی محصور و تحت مدیریت ویژه قرار گرفته‌اند.

 

 

·       مراتع استان  :

مساحت مراتع استان 919763 هکتار         67درصد مساحت استان

مراتع ییلاقی

مراتع قشلاقی

مراتع میانبند

جمع مراتع

275854

260285

383624

919763

 

مراتع خوب

مراتع متوسط

مراتع فقیر

جمع مراتع

235002

385461

299300

919763

 

مراتع استان درشرایط مطلوب  پتانسیل تولید 75/229940 تن  علوفه (میانگین تولید بالقوه 250 کیلو گرم) داشته و می تواند معیشت 1839 خانوار مرتعدار را تامین نماید .

 بیابان های استان :

مساحت بیابانهای استان  104902هکتار              7.7درصد مساحت استان

سطح مناطق بیابانی احیاء شده از ابتدا تا کنون000  18 هکتار

مناطق بیابانی  استان با وسعت 104902 هکتار  با ميانگين بارندگی mm200، تبخير و تعرق mm 2000و ميانگين درجه حرارت °C 1/22 بوده و دارای اقلیم خشک و نیمه مرطوب با زمستانهای سرد و کوتاه می باشد و بعبارت دیگر شرایط اقلیمی برای شروع و گسترش فعالیت  پدیده بیابانزایی در این استان مهیا می باشد.

بيابان هاي استان تهران را بطور كلي می توان به دو دسته عمده شامل بيابانهاي قديمي (طبيعي) با منشاء محيطي و بيابانهاي جديد با منشاء انساني تقسيم نمود. بيابانهاي طبيعي استان تهران عموماً متاثر از شرايط اقليمي و ادافيكي بوده و اين دو عامل سبب ایجاد اراضی خشک و بسيار شكننده می گردد و متعاقب آن به دليل وجود چراي بی رویه در مراتع بياباني، اين مناطق در سنوات گذشته از پوشش گياهي بومي و مناسب  تهی گشته و عوامل فرساينده از قبيل باد و روان آبهاي حاصله از نزولات جوي، شرايط دشواري براي ساكنين عرصه هاي بياباني ايجاد نموده . گسترش اين نوع بيابانها را مي توان در جنوب شرق شهرستان ورامين در منطقه اي به نام ابردژ و جنوب شهرستان  شهر ری مشاهده نمود.

         به طور کلی  بیابانهای استان در حوزه شهرستانهای ورامین ، ملارد و جنوب شهر ری واقع که محدوده حوزه ملارد در قالب اجرای       پروژه بین المللی تعمیم ترسیب کربن مورد توجه در اعمال اقدامات مقابله با بیابان زایی با تکیه بر توانمند سازی جوامع محلی می باشد.

 

 

 

  • آبخیزداری در سطح استان:

آبخیز استان با مجموع مساحت 1467079 هکتار که 388818 هکتار آن محدوده خارج از حوزه های آبخیز ( شهری، کشاورزی و بیابانی ) و 1875 هکتار آن مربوط به دریاچه سدها است .

اقدامات آبخیزداری در دو بخش مطالعات و اجرا به شرح ذیل در دست پیگیری می باشد

مطالعات :  حوزه آبخیز استان تهران در سطح   1065715   هکتار که در مجموع دارای 118 حوزه مطالعاتی است .

وضعیت اقدامات

تعداد زیر حوزه

مساحت (هکتار)

درصد ( مساحت)

اجرا شده

59

417450

28.4

اجرا نشده

44

494962

33.6

در دست اجرا

16

163974

11.1

دریاچه سد

-

1875

0.1

کشاورزی ، بیابان و شهر

-

388818

26.8

 

وضعیت مطالعه

مساحت (هکتار)

مطالعه شده

754690

در دست مطالعه

3778

در دست بازنگری

24800

مطالعه نشده

279738

محدوده شهری، کشاورزی

388765

دریاچه

1536


چاپ | ارسال به ديگران |